Werkvorm

Het kernkwadrant in tweetallen

Wat je aan een ander irriteert, blijkt bijna altijd je eigen kwaliteit in overdrive — vind samen het vakje waar dat klopt.

Tijd: 30–50 min
Groepsgrootte: 2–20
Ruimte: Gewoon lokaal
Energie: Rustig

Wanneer zet je dit in?

Als iemand vastzit in een irritatie — aan zichzelf of aan een ander — en het model van kwaliteit, valkuil, allergie en uitdaging concreet wil maken in plaats van er alleen over te horen.

Voorbereiding

Print of teken het lege kwadrant per deelnemer: vier vakken rond een kruis
Leg van tevoren kort de vier begrippen uit, of laat de deelnemers ze eerst zelf laten invullen op basis van een voorbeeld

Zo doe je het

1
Elke deelnemer noemt een eigen valkuil: een kwaliteit die af en toe te veel wordt ingezet (bijv. 'secuur' dat doorschiet naar 'pietluttig'). Schrijf dat in het valkuil-vakje.
2
Zoek er samen de onderliggende kernkwaliteit bij: welke kwaliteit zit er, in de goede hoeveelheid, achter die valkuil? ('secuur'). Dat vakje staat er recht tegenover.
3
Zoek nu de uitdaging: de kwaliteit die precies tegenover de valkuil staat, en die je zelf nog te weinig laat zien ('nonchalance', 'iets durven laten liggen'). Overdrijf die uitdaging en je krijgt de allergie: het gedrag bij anderen waar je je het meest aan ergert ('slordigheid').
4
Werk in tweetallen: de één vertelt, de ander schrijft mee en stelt door — vooral bij de uitdaging, want die is het lastigst zelf te bedenken.
5
Wissel van rol. Laat de ander vervolgens hetzelfde model toepassen op een concrete irritatie richting een collega of teamlid (zonder naam), en zoek zo de kernkwaliteit áchter die irritatie.
6
Bespreek plenair welke uitdaging vaker terugkwam in de groep — dat zegt vaak iets over de cultuur van het team.

Zo zeg je het

De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.

"Ieder heeft een kwadrant met vier vakken. Begin rechtsonder, bij je valkuil: een kwaliteit van jezelf die weleens te veel wordt. Heb je die? Schrijf 'm op. Zoek er nu de kwaliteit bij die er linksonder recht tegenover hoort te staan — dat is 'm in de goede maat. Rechtsboven staat de uitdaging: de kwaliteit die je zelf nog te weinig laat zien. En linksboven, als je die uitdaging overdrijft, staat je allergie — wat je bij anderen niet kunt uitstaan. Werk in tweetallen: de één praat, de ander schrijft mee en helpt zoeken, vooral bij de uitdaging. Die vind je zelden alleen."

Nabespreken

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.

Welk vakje was het lastigst om zelf in te vullen?
Klopte de uitdaging die je partner voorstelde, of voelde die verkeerd?
Bij welke irritatie richting een ander lukte het om de onderliggende kwaliteit te vinden?

Wat er mis kan gaan

Iemand wil meteen het kwadrant van een collega invullen in plaats van het eigen kwadrant eerst.

Houd vast aan de volgorde: eerst jezelf, dan pas — voorzichtig en zonder naam — een ander. Zonder die volgorde wordt het een verkapte klaagsessie.

De uitdaging blijft leeg; iemand ziet zelf geen tegenovergestelde kwaliteit.

Dat is precies waarom het in tweetallen gebeurt: vraag de partner om drie suggesties te doen. Zelf je uitdaging vinden is het moeilijkste stapje van het model.

Het wordt te therapeutisch voor de setting.

Blijf bij één concreet voorbeeld per persoon en houd de tijd kort. Dit is een model om een patroon te herkennen, geen coachgesprek.

Variaties

Laat een heel team een gezamenlijk kwadrant maken: welke valkuil zien we vaker terugkomen, en welke uitdaging zouden we als team kunnen oppakken?
Gebruik een concrete recente samenwerkingssituatie als startpunt in plaats van een kwaliteit in het algemeen.

In de klas

Geschikt voor vanaf groep 8, en in het voortgezet onderwijs

Werkt goed bij een lerarenteam onderling. Met leerlingen kan een vereenvoudigde versie ('waar erger jij je aan, en wat zou de goede kant daarvan kunnen zijn?') vanaf groep 8, maar houd het dan kort en luchtig — het volledige model vraagt abstractievermogen dat pas in de bovenbouw/vo goed meekomt.