Werkvorm
9 Whys
ook wel: Negen keer waarom
Negen keer doorvragen op waarom je dit doet — en je komt uit bij iets wat je niet had opgeschreven.
- Tijd
- 20–35 min
- Groepsgrootte
- 4–40
- Ruimte
- Maakt niet uit
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij de start van een traject of een team, als je het doel scherp wilt krijgen voordat je over de aanpak praat.
Voorbereiding
- Formuleer de openingsvraag: waarom is dit werk belangrijk voor jou?
Zo doe je het
- 1
In tweetallen. De een vraagt, de ander antwoordt.
- 2
Openingsvraag: waarom is dit werk belangrijk voor jou?
- 3
Op elk antwoord komt dezelfde vervolgvraag: en waarom is dát belangrijk? Ongeveer negen keer, of tot je niet dieper komt.
- 4
Wissel na vijf minuten om.
- 5
Vorm viertallen en deel wat je bij jezelf ontdekte.
- 6
Verzamel plenair: waar komen we samen op uit?
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"In tweetallen. De vraagsteller stelt één vraag en blijft die herhalen: waarom is dat belangrijk voor je? Dat wordt vervelend, en dat hoort erbij — pas rond de vijfde of zesde keer kom je bij iets wat je niet had voorbereid. Vijf minuten, dan wisselen. Antwoordgevers: probeer niet slim te zijn, zeg gewoon wat er opkomt."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Waar kwam je uit, en verraste dat je?
- Bij welke waarom werd het lastig?
- Wat betekent dat voor hoe we dit werk inrichten?
Wat er mis kan gaan
De vraagsteller varieert de vraag om het minder vervelend te maken.
Laat hem letterlijk dezelfde vraag herhalen. De herhaling is het instrument; variatie maakt het een gesprek en dan blijf je aan de oppervlakte.
Het antwoord wordt na drie keer 'ja, gewoon, daarom'.
Dat is vaak het moment vlak voor de doorbraak. Laat de vraagsteller één stilte laten vallen en dan opnieuw vragen.
Het wordt te persoonlijk voor de setting.
Zeg vooraf dat je zelf bepaalt hoe diep je gaat, en dat je op elk moment mag stoppen met 'dit is diep genoeg'.
Variaties
- Vraag naar het project in plaats van naar de persoon als de groep elkaar nog niet kent.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 8, en in het voortgezet onderwijs
In een lerarenteam sterk bij visietrajecten. Met leerlingen bruikbaar bij profielkeuze: waarom wil je dit eigenlijk?
Past hier ook bij
Generative Relationships STAR
Samenwerkingsster
Vier kwaliteiten van een samenwerking, gescoord op een ster — en je ziet meteen waar het schuurt.
Reisdiagram
Een proces stap voor stap uitgetekend — en in de saaiste stap zit het probleem.
Academische controverse
Verdedig eerst een positie met volle overtuiging, wissel dan van kant — en kom er samen uit met een gezamenlijk standpunt.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?