Werkvorm
Conceptmap
De groep tekent hoe begrippen samenhangen — en je ziet wat ze er werkelijk van gemaakt hebben.
- Tijd
- 20–45 min
- Groepsgrootte
- 4–30
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Halverwege of aan het eind van een onderwerp, als losse begrippen een geheel moeten worden.
Voorbereiding
- Maak een lijst van tien tot vijftien kernbegrippen
- Teken zelf één keer de map die je verwacht — dan weet je waar het spannend wordt
Zo doe je het
- 1
Geef elk groepje een lijst met kernbegrippen en een groot vel.
- 2
Ze zetten de begrippen op het vel en trekken lijnen tussen begrippen die met elkaar te maken hebben.
- 3
De regel die het werk doet: bij elke lijn schrijf je op wát het verband is. Een lijn zonder woord telt niet.
- 4
Laat groepjes hun map aan elkaar uitleggen, of hang ze op als gallery walk.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Hier staan vijftien begrippen. Zet ze op je vel — waar je wilt — en trek lijnen tussen begrippen die iets met elkaar te maken hebben. Eén regel, en die is belangrijk: bij elke lijn schrijf je erbij wát het verband is. 'Leidt tot', 'is een voorbeeld van', 'gaat vooraf aan'. Een kale lijn telt niet mee."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welk begrip staat bij jullie in het midden, en waarom?
- Welke verbinding was het lastigst te benoemen?
- Wat zie je in de map van een ander groepje dat jullie gemist hebben?
Wat er mis kan gaan
Er ontstaat een sterretje: alles verbonden aan één centraal begrip.
Vraag om minstens drie verbindingen die níet door het midden lopen. Daar begint het echte denkwerk.
De lijnen hebben geen labels.
Handhaaf de regel; loop rond en wijs op kale lijnen. Zonder labels is een conceptmap een decoratief spinnenweb.
Variaties
- Geef de begrippen op losse blaadjes, zodat groepjes kunnen schuiven voordat ze lijnen trekken.
- Laat iedereen eerst individueel een map maken en die daarna in groepjes samenvoegen.
In de klas
Geschikt voor groep 6 t/m 8
Sterk bij wereldoriëntatie en begrijpend lezen. Werk met losse woordkaartjes: schuiven gaat leerlingen makkelijker af dan uitgummen.
Past hier ook bij
Maak zelf de toets
Wie een goede vraag kan bedenken, beheerst de stof — en dat merken ze zelf ook.
Wat? Hoe? Waarom?
Drie kolommen die je dwingen eerst te kijken voordat je concludeert.
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?