Werkvorm
Debat op stellingen
Een standpunt verdedigen dat niet het jouwe is — en merken dat je je eigen mening bijstelt.
- Tijd
- 45–90 min
- Groepsgrootte
- 8–40
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Gemiddeld
Wanneer zet je dit in?
Als een onderwerp scherp verwoord moet worden, of als je wilt dat mensen zich verplaatsen in een positie die ze niet delen.
Voorbereiding
- Formuleer prikkelende stellingen waarover je het echt oneens kunt zijn
- Verdeel de standpunten door loting, niet door voorkeur
Zo doe je het
- 1
Formuleer een scherpe stelling en verdeel de groep in voor en tegen — door loting, niet op basis van wat mensen vinden.
- 2
Geef beide kanten voorbereidingstijd om hun sterkste argumenten te bedenken, én de tegenargumenten die ze kunnen verwachten.
- 3
Voer het debat met vaste spreektijden: openingsbetoog, weerwoord, slot.
- 4
Laat de rest van de groep na afloop benoemen welk argument het sterkst was — niet welke kant gelijk had.
- 5
Stap uit de rollen en vraag pas dán naar de eigen mening.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Ik loot wie voor en wie tegen verdedigt, dus je krijgt waarschijnlijk niet de kant die je zelf vindt. Dat is de bedoeling: je leert het meest van het verdedigen van een standpunt dat niet het jouwe is. Bereid je sterkste argumenten voor én bedenk wat de andere kant gaat zeggen. En aan het eind stappen we uit de rol en vraag ik pas wat je zelf vindt."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welk argument was het sterkst, ongeacht welke kant het kwam?
- Is er iemand die zijn mening heeft bijgesteld?
- Hoe was het om iets te verdedigen waar je het niet mee eens bent?
Wat er mis kan gaan
Het wordt persoonlijk.
Grijp meteen in en verwijs terug naar de stelling. De loting helpt hierbij: iedereen weet dat het standpunt niet van de spreker is.
Mensen stappen niet uit hun rol.
Zeg het expliciet: 'we stappen nu uit de rollen'. Vraag daarna pas naar de eigen mening, nooit ervoor.
De stelling is te braaf.
Scherp aan tot er iets te verdedigen valt. Bij een stelling waar iedereen het mee eens is, valt er niets te debatteren.
Variaties
- Laat de kanten halverwege wisselen, zodat iedereen beide posities verdedigt.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Kern van burgerschapsonderwijs. Loot de standpunten en besteed echt aandacht aan het uitstappen uit de rol — anders blijft de aanklager de aanklager.
Past hier ook bij
Celebrity Interview
Interview in plaats van praatje
Een interview in plaats van een presentatie — en de zaal hoort eindelijk wat het wilde weten.
Tribunaal
Een onderwerp voor de rechter, met aanklacht, verdediging en een jury die echt moet beslissen.
Verhaallijn
Acht zinsstarters die van je uitleg een verhaal maken dat mensen onthouden.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?