Werkvorm
Wicked Questions
ook wel: Spanningsvragen
Twee dingen die allebei waar moeten zijn en elkaar tegenspreken — daar zit je echte vraagstuk.
- Tijd
- 25–45 min
- Groepsgrootte
- 5–30
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Als een groep blijft hangen in een of-of-discussie, of als een spanning steeds terugkomt zonder dat iemand hem benoemt.
Voorbereiding
- Schrijf de zinsvorm op het bord: 'Hoe kunnen we tegelijk … én …?'
- Bedenk één voorbeeld uit de eigen praktijk
Zo doe je het
- 1
Leg de vorm uit: een goede spanningsvraag benoemt twee dingen die allebei nodig zijn en elkaar tegenwerken. 'Hoe kunnen we tegelijk … én …?'
- 2
Geef een voorbeeld uit de eigen praktijk, zodat de vorm concreet wordt.
- 3
Laat iedereen individueel twee spanningsvragen opschrijven.
- 4
Deel in tweetallen en daarna in viertallen; scherp de vragen aan.
- 5
Verzamel plenair de scherpste vragen en kies er samen twee of drie die de groep echt herkent.
- 6
Bespreek niet de oplossing. Het benoemen is de opbrengst.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"We gaan geen problemen benoemen maar spanningen. De vorm is: 'hoe kunnen we tegelijk … én …?' Allebei moeten waar zijn en ze werken elkaar tegen. Bijvoorbeeld: hoe kunnen we tegelijk iedereen laten meebeslissen én snel besluiten nemen? Let op: geen of-of. Als je jouw vraag kunt oplossen door één kant te kiezen, is het geen spanningsvraag. Schrijf er twee op."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welke spanning herkent iedereen meteen?
- Wat gebeurt er in ons werk als we één kant kiezen?
- Welke van deze spanningen hanteren we eigenlijk al goed, zonder dat we het benoemden?
Wat er mis kan gaan
Mensen formuleren gewone problemen in plaats van spanningen.
Toets elke vraag: kun je hem oplossen door één kant te kiezen? Dan is het geen spanning. Herschrijf samen één voorbeeld hardop.
De groep begint meteen oplossingen te bedenken.
Zeg dat er vandaag niets opgelost wordt. Een spanning is niet op te lossen maar te hanteren; dat besef is zelf de opbrengst.
Variaties
- Hang de gekozen spanningsvragen op en kom er later in het traject op terug.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 8, en in het voortgezet onderwijs
In een lerarenteam heel bruikbaar: hoe geven we tegelijk elk kind aandacht én houden we de dag rond? Voor leerlingen te abstract onder groep 8.
Past hier ook bij
Academische controverse
Verdedig eerst een positie met volle overtuiging, wissel dan van kant — en kom er samen uit met een gezamenlijk standpunt.
De zes denkhoeden
Zes manieren van denken, expliciet verdeeld — zodat niet iedereen tegelijk de criticus speelt.
Network Relationship Patterns
Samenwerkingspatronen
Kies het plaatje dat past bij hoe jullie zeggen te werken, hoe het echt gaat, en hoe het zou moeten.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?