Werkvorm
Hoe kunnen we…?-vragen
Van één probleem naar tien startvragen — elk met een andere invalshoek.
- Tijd
- 15–35 min
- Groepsgrootte
- 3–30
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Gemiddeld
Wanneer zet je dit in?
Vlak voor een brainstorm, als de vraag nog te groot of juist te dichtgetimmerd is.
Voorbereiding
- Zorg dat het probleem scherp geformuleerd is — bijvoorbeeld met een point of view.
Zo doe je het
- 1
Neem je probleemstelling en knip die in kleinere stukken.
- 2
Formuleer per stuk een 'hoe kunnen we…?'-vraag. Niet te smal (dan zit de oplossing er al in) en niet te breed (dan kun je alle kanten op).
- 3
Varieer bewust de invalshoek: verzacht de spanning, keer het om, bevraag een aanname, maak een analogie, daag de bestaande situatie uit.
- 4
Hang alle vragen op en kies er samen twee of drie om mee te brainstormen.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"We maken van dit probleem een stel startvragen die allemaal beginnen met 'hoe kunnen we…'. En we variëren bewust: eentje die de spanning wegneemt, eentje die het probleem omkeert, eentje die een aanname bevraagt, eentje die het vergelijkt met iets heel anders. Hoe verschillender de vragen, hoe verschillender straks de ideeën."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welke vraag opent de meeste richtingen?
- In welke vraag zit stiekem al een oplossing verstopt?
- Met welke twee gaan we verder?
Wat er mis kan gaan
De vragen bevatten al de oplossing: 'hoe kunnen we een app maken die…'
Streep de oplossing eruit en vraag wat die zou moeten bereiken. Dát is de vraag.
Alle vragen lijken op elkaar.
Dwing de vijf invalshoeken af — omkeren, aanname bevragen, analogie. Zonder die dwang blijft de groep in één spoor.
Variaties
- Laat elk groepje één invalshoek toebedeeld krijgen.
In de klas
Geschikt voor groep 6 t/m 8
Sterk bij projectwerk. Leerlingen leren dat de formulering van een vraag bepaalt hoeveel ruimte er is om iets te bedenken.
Past hier ook bij
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Analoge inspiratie
Hoe lossen ze dit op in een totaal andere wereld? — en wat kun je daarvan lenen?
Appreciative Interviews
Waarderend interviewen
De groep zoekt naar wat er wél werkte — en ontdekt dat ze het antwoord al in huis heeft.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?