Werkvorm
Leerteam met rollen
Vier vaste rollen die dwingen tot een compleet gesprek over de stof — niemand kan achterover leunen.
- Tijd
- 25–45 min
- Groepsgrootte
- 8–32
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Gemiddeld
Wanneer zet je dit in?
Bij het samen doornemen van een tekst, les of onderwerp waar je meer diepgang in wilt.
Voorbereiding
- Maak rolkaartjes voor de vier rollen
- Zorg dat de tekst of stof vooraf gelezen is
Zo doe je het
- 1
Verdeel in groepjes van vier en geef elk groepje de vier rolkaartjes.
- 2
Rol 1, de vragensteller: bedenkt vragen over de belangrijkste punten uit de stof.
- 3
Rol 2, de voorstander: benoemt twee punten waar hij het mee eens is en waarom.
- 4
Rol 3, de criticus: benoemt twee punten waar hij het niet mee eens is, of die hij betwijfelt.
- 5
Rol 4, de toepasser: bedenkt een concreet voorbeeld van hoe je dit zou toepassen.
- 6
Laat de groep om de beurt zijn rol inbrengen; de andere drie reageren.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Jullie zijn met vieren, en ieder krijgt een andere rol. De vragensteller bedenkt vragen over de stof. De voorstander zoekt twee punten waar hij het mee eens is. De criticus zoekt twee punten waar hij aan twijfelt. De toepasser bedenkt een concreet voorbeeld. Ga om de beurt met je rol aan de slag en laat de anderen reageren — zo bekijken we de stof met zijn vieren van alle kanten."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welke rol was het lastigst om te vervullen?
- Wat leverde de criticus-rol op dat je anders had gemist?
Wat er mis kan gaan
De criticus durft geen echte kritiek te leveren.
Benoem vooraf dat het bij deze rol gaat om het scherpst mogelijke tegengeluid vinden — dat is de opdracht, geen persoonlijke mening.
Variaties
- Wissel de rollen halverwege om, zodat iedereen minstens twee rollen ervaart in één sessie.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Sterk bij begrijpend lezen of geschiedenis: de vaste rollen voorkomen dat het gesprek blijft hangen bij alleen navertellen.
Past hier ook bij
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Aantekeningen vergelijken
Twee minuten met je buurman je aantekeningen naast elkaar leggen, en de gaten in je eigen notities worden ineens zichtbaar.
Beeldprikkel
Eén afbeelding op het scherm, en het gesprek begint zonder dat je een vraag hoeft uit te leggen.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?