Werkvorm
Onuitgesproken dingen
Wat niemand hardop zegt, mag er even zijn — en dan is het geen dode gewicht meer.
- Tijd
- 15–40 min
- Groepsgrootte
- 5–30
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij een groep die elkaar al kent en waar je het gevoel hebt dat er dingen blijven hangen die niemand uitspreekt.
Voorbereiding
- Reserveer voldoende tijd erna om weer tot rust te komen — plan er niet meteen iets zwaars achteraan
Zo doe je het
- 1
Leg uit wat 'onuitgesproken dingen' zijn: oordelen of gedachten over jezelf, anderen of de groep die je voor je hebt gehouden.
- 2
Open een ongestructureerde ronde: wie wil, deelt een zin die begint met iets als 'iets wat ik nog niet gezegd heb, is…'.
- 3
Laat de groep alleen luisteren — geen discussie, geen weerwoord, tenzij iemand daar expliciet om vraagt.
- 4
Sluit af met een korte stilte en daarna ruimte om te bewegen of te pauzeren.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Iedereen heeft weleens een gedachte die je niet hardop zegt — een klein oordeel, iets waar je overheen stapt. Die mogen er nu even zijn. Wie wil, deelt zo'n zin die begint met 'iets wat ik nog niet gezegd heb...'. We reageren er niet meteen op, we luisteren gewoon. Het hoeft niet groot te zijn en het hoeft niet iedereen te doen."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Hoe voelde het om iets te zeggen, of om te luisteren?
- Is er iets gedeeld dat om een vervolggesprek vraagt — op een ander moment?
- Wat merk je nu er iets is uitgesproken dat eerst bleef hangen?
Wat er mis kan gaan
Iemand deelt iets zwaars en de groep weet niet hoe te reageren.
Bevestig kort dat het gehoord is, zonder het op te lossen. Bied aan er na de sessie apart met diegene over te praten.
Het wordt alsnog een welles-nietes-discussie.
Herinner er meteen aan: dit is een luisterronde, geen gesprek. Bewaar de reactie voor een apart moment.
Variaties
- Laat mensen het eerst opschrijven voordat ze het hardop delen, als een tussenstap.
In de klas
Niet zonder aanpassing geschikt voor leerlingen
Gebruik in de klas liever een lichtere vorm van een open ronde, zoals de gevoelsronde, zonder expliciet te vragen naar oordelen die achtergehouden zijn.
Deze vorm haalt bewust onuitgesproken oordelen naar boven in een groep — dat vraagt begeleidersvaardigheid en een volwassen, vrijwillige groep. In de klas is dat risico te groot en het effect moeilijk te overzien.
Past hier ook bij
Afscheidsronde
Iedereen krijgt van iedereen iets mee op papier — en neemt dat mee naar wat er daarna komt.
Appreciative Interviews
Waarderend interviewen
De groep zoekt naar wat er wél werkte — en ontdekt dat ze het antwoord al in huis heeft.
Blind vertrouwen
Je ogen dicht en iemand anders die je leidt — vertrouwen wordt ineens iets concreets.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?