Werkvorm

Samen beslissen, met de minderheid in gedachten

De groep stemt over een echte, leuke beslissing — en ontdekt gaandeweg wat er gebeurt met wie niet wint.

Tijd: 30–45 min
Groepsgrootte: 8–30
Ruimte: Gewoon lokaal
Energie: Gemiddeld

Wanneer zet je dit in?

Als je democratische besluitvorming wilt laten ervaren aan de hand van iets concreets en leuks, niet alleen uitleggen.

Voorbereiding

Bedenk vier tot zes activiteiten waaruit gekozen kan worden voor een echt moment later (bijvoorbeeld het einde van de dag)
Verdeel de groep vooraf in groepjes van drie tot vijf

Zo doe je het

1
Vertel dat de groep zelf mag kiezen hoe een moment later wordt ingevuld, en laat de opties zien.
2
Iedereen stemt individueel op zijn favoriete activiteit, bijvoorbeeld met een briefje of handopsteken.
3
Tel de stemmen samen en kondig de winnende activiteit aan.
4
Bespreek na: hoe voelde het om te winnen of te verliezen, en is dit de eerlijkste manier om te kiezen?
5
Laat groepjes daarna zelf een nieuw voorstel bedenken voor een vervolgkeuze, met als opdracht: zoveel mogelijk stemmen krijgen.
6
Bespreek na de tweede stemronde: hoe zorg je dat ook de minderheid zich gehoord voelt?

Zo zeg je het

De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.

"Vandaag mogen jullie zelf kiezen hoe we een moment later invullen. Hier zijn de opties. Stem allemaal op je favoriet. We tellen de stemmen en doen straks de activiteit met de meeste stemmen. Maar eerst: hoe voelt het als je op de winnaar hebt gestemd? En hoe voelt het als dat niet zo is? Is dit de eerlijkste manier om samen te kiezen — en wat doe je met wie niet gewonnen heeft?"

Nabespreken

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.

Hoe voelde het om op de winnende activiteit te stemmen, en hoe voelde het als dat niet zo was?
Is stemmen altijd de eerlijkste manier om te kiezen? Waarom wel of niet?
Hoe kun je in een groep rekening houden met wie niet bij de meerderheid hoort?

Wat er mis kan gaan

Dezelfde leerlingen 'verliezen' steeds opnieuw.

Bespreek dit hardop met de groep en bouw een regel in: een niet-gekozen idee komt een volgende keer opnieuw in de stemming.

Het gesprek over de minderheid blijft abstract.

Maak het concreet: vraag wie er deze keer niet gewonnen heeft, en wat hij nodig zou hebben om zich toch gehoord te voelen.

Variaties

Laat de groep zelf een alternatieve stemmethode bedenken, bijvoorbeeld een top 3 in plaats van één stem.
Laat niet-gekozen ideeën op een latere dag alsnog aan bod komen.

In de klas

Geschikt voor groep 3 t/m 8

Onderdeel van een burgerschapsles over democratische besluitvorming. Werkt al vanaf groep 3 met een heel concrete, kleine keuze zoals de afsluitactiviteit van de dag.