Werkvorm
Simple Ethnography
ook wel: Kijken waar het gebeurt
Ga kijken waar het gebeurt, en schrijf op wat je ziet in plaats van wat je vindt.
- Tijd
- 60–120 min
- Groepsgrootte
- 2–25
- Ruimte
- Buiten
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Als een groep besluiten neemt over een praktijk die ze zelf niet dagelijks meemaakt.
Voorbereiding
- Regel toegang en toestemming
- Verdeel de rollen: één observeert, één praat
- Bereid drie vragen voor
Zo doe je het
- 1
Ga in tweetallen naar de plek waar het gebeurt. Eén observeert stil, de ander praat met mensen.
- 2
Noteer wat je letterlijk ziet: wat mensen doen, in welke volgorde, wat er misgaat, welke noodoplossingen ze hebben verzonnen.
- 3
Vraag door op wat je ziet: 'ik zag je net dit doen — waarom zo?'
- 4
Scheid in je aantekeningen wat je zag van wat je denkt dat het betekent.
- 5
Kom terug en deel de verhalen met de groep. Eerst waarnemingen, dan pas interpretaties.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"We gaan kijken waar het echt gebeurt. Twee rollen: één van jullie observeert en zegt niets, de ander praat met mensen. Schrijf op wat je zíet, niet wat je ervan vindt — die twee gaan in aparte kolommen. En let vooral op wat mensen zelf hebben verzonnen om iets werkbaar te maken; daar zit meestal het hele verhaal."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat zag je dat je niet had verwacht?
- Welke noodoplossing hebben mensen zelf bedacht?
- Wat weten we nu dat we vanachter ons bureau niet konden weten?
Wat er mis kan gaan
De aantekeningen bevatten vooral oordelen.
Werk met twee kolommen: gezien en gedacht. Die scheiding dwingt tot waarnemen.
De aanwezigheid van de waarnemer verandert het gedrag.
Blijf lang genoeg, en leg vooraf uit dat je niet komt controleren. Na een half uur vergeet men je meestal.
Mensen voelen zich beoordeeld.
Wees expliciet over het doel en deel je bevindingen achteraf ook mét hen. Zonder dat is het inspectie.
Variaties
- Laat mensen hun eigen werkdag fotograferen als je er zelf niet bij kunt zijn.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7, en in het voortgezet onderwijs
Bruikbaar bij onderzoekend leren: laat leerlingen observeren op het schoolplein of in de wijk, met de twee kolommen zien en denken.
Past hier ook bij
Interview om te begrijpen
Vragen die verhalen uitlokken in plaats van meningen — daar zit wat je nog niet wist.
User Experience Fishbowl
Ervaringskring
De mensen met de ervaring praten met elkaar; de rest luistert en mag niets zeggen.
1-2-4-Alle
Alleen, duo, viertal, allen
In twaalf minuten heeft iedereen bijgedragen — ook in een zaal van honderd.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?