Werkvorm
Van verrassing naar inzicht
Eén verrassende waarneming, vijf mogelijke betekenissen — en pas dan kies je.
- Tijd
- 25–45 min
- Groepsgrootte
- 3–20
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Als het team wel dingen gezien heeft maar er nog geen woorden voor heeft, of te snel bij één verklaring blijft hangen.
Voorbereiding
- Verzamel vooraf de verrassende waarnemingen uit het veldwerk.
Zo doe je het
- 1
Hang links op het bord een paar verrassende waarnemingen uit je veldwerk.
- 2
Pak er één en laat iedereen individueel de zin afmaken: 'Ik vraag me af of dit betekent dat…'
- 3
Iedereen leest zijn interpretatie voor en plakt hem rechts, tegenover de waarneming.
- 4
Roept een interpretatie nieuwe ideeën op, schrijf die er dan bij.
- 5
Ga zo langs alle waarnemingen en kies daarna welke interpretaties je wilt toetsen.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Hier hangt een waarneming die ons verraste. Iedereen maakt in zijn eentje deze zin af: 'ik vraag me af of dit betekent dat…' Er is geen goed antwoord — we willen juist zoveel mogelijk verschillende interpretaties. Schrijf op, dan lezen we ze één voor één voor."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welke interpretatie was het meest onverwacht?
- Welke willen we toetsen, en hoe?
- Zijn we het ergens niet over eens — en wat zegt dat?
Wat er mis kan gaan
De eerste interpretatie wordt meteen de conclusie.
Laat iedereen eerst individueel schrijven vóór er iets hardop gaat. Anders bepaalt de eerste spreker het denkspoor.
Interpretaties worden gepresenteerd als feit.
Handhaaf de zinsstart 'ik vraag me af of'. Die drie woorden houden het onderzoekend in plaats van stellig.
Variaties
- Laat elke interpretatie eindigen met: 'dat zouden we kunnen toetsen door…'
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 7
Werkt bij onderzoek en bij het bespreken van gedrag in de klas: één gebeurtenis kan verschillende verklaringen hebben.
Past hier ook bij
Appreciative Interviews
Waarderend interviewen
De groep zoekt naar wat er wél werkte — en ontdekt dat ze het antwoord al in huis heeft.
De zes denkhoeden
Zes manieren van denken, expliciet verdeeld — zodat niet iedereen tegelijk de criticus speelt.
Drawing Together
Samen tekenen
Vijf simpele symbolen, geen woorden — en er komt iets boven dat niemand kon opschrijven.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?