Werkvorm
Wat is de vraag?
De juiste vraag stellen is vaak de helft van de oplossing.
- Tijd
- 45–90 min
- Groepsgrootte
- 6–24
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Aan het begin van een traject, als de groep meteen over oplossingen begint terwijl het probleem nog niet scherp is.
Voorbereiding
- Formuleer het doel dat je de tweetallen voorlegt, scherp en in één zin.
Zo doe je het
- 1
Maak tweetallen en leg ze een duidelijk doel voor: klanttevredenheid, meer betrokkenheid van medewerkers, duurzamer werken.
- 2
Vraag elk tweetal de 'ultieme' vraag te formuleren die beantwoord moet worden om dat doel te bereiken.
- 3
Laat elk tweetal zijn vraag presenteren en vergelijk ze. Geef daarna ruimte om de eigen vraag aan te scherpen.
- 4
Laat de tweetallen een actieplan maken voor het beantwoorden van hun vraag: aan wie moeten we deze vraag stellen? Zullen die mensen open antwoorden? Hoe komen we aan het juiste antwoord? Wat moet er daarna gebeuren?
- 5
Bespreek kort de uitkomsten en de vervolgstappen.
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Ons doel is: … Ga in tweetallen op zoek naar de ultieme vraag die we moeten beantwoorden om dat doel te halen. Eén vraag, niet vijf. En let op: het is een vráág, geen oplossing. Zodra je merkt dat je aan het bedenken bent wat we moeten dóen, ben je te ver. Tien minuten."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Welke vraag raakt het dichtst bij de kern?
- Wat valt op aan de verschillen tussen de vragen?
- Aan wie moeten we deze vraag stellen, en zullen zij open antwoorden?
Wat er mis kan gaan
Tweetallen komen met oplossingen in plaats van vragen.
Verbied oplossingen expliciet in de eerste ronde, en herhaal dat als je rondloopt. Zonder dat verbod staat er binnen vijf minuten een actielijst.
Alle vragen zijn bijna hetzelfde.
Prima signaal — de groep is het eens. Ga dan sneller door naar het actieplan in plaats van te blijven aanscherpen.
Variaties
- Laat tweetallen elkaars vraag aanscherpen in plaats van de eigen.
In de klas
Geschikt voor vanaf groep 8, en in het voortgezet onderwijs
Zeer geschikt voor onderzoekend leren: leerlingen leren dat een goede onderzoeksvraag het halve werk is. Laat ze eerst tien vragen bedenken en dan kiezen.
Past hier ook bij
Agreement-Certainty Matrix
Eenvoudig, ingewikkeld of complex
Sorteer je vraagstukken op eenvoudig, ingewikkeld of complex — want elk vraagt een andere aanpak.
Critical Uncertainties
Vier toekomsten
Vier toekomsten uittekenen en per toekomst bedenken wat je dan doet — zonder te voorspellen.
Discovery & Action Dialogue
Ontdek- en actiegesprek
Zeven vragen die de groep laten ontdekken dat de oplossing al ergens in huis is.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?