Werkvorm
Conversation Café
ook wel: Gesprekscafé
Een gestructureerd gesprek over iets ingewikkelds, waarin niemand overstemd wordt.
- Tijd
- 40–70 min
- Groepsgrootte
- 5–40
- Ruimte
- Gewoon lokaal
- Energie
- Rustig
Wanneer zet je dit in?
Bij een onderwerp dat mensen raakt en waar geen oplossing voor is — na een reorganisatie, een incident, een ingrijpend besluit.
Voorbereiding
- Formuleer één open vraag over het onderwerp
- Leg per tafel een spreekvoorwerp klaar
- Schrijf de vier afspraken zichtbaar op
Zo doe je het
- 1
Zet groepjes van vijf of zes aan een tafel. Spreek vier afspraken af: luister om te begrijpen, spreek voor jezelf, houd het kort, en het hoeft niet opgelost te worden.
- 2
Ronde 1: het spreekvoorwerp gaat rond. Wie het vasthoudt, spreekt; de rest luistert. Eén ronde, iedereen één keer.
- 3
Ronde 2: het voorwerp gaat opnieuw rond. Nu mag je reageren op wat je gehoord hebt.
- 4
Open gesprek: het voorwerp gaat van tafel, iedereen mag praten.
- 5
Slotronde: het voorwerp gaat nog één keer rond. Wat neem je mee?
Zo zeg je het
De instructie zoals je hem uitspreekt. Maak er je eigen woorden van, maar houd de volgorde aan: eerst in beweging, dan pas de details.
"Vier afspraken aan deze tafel. Je luistert om te begrijpen, niet om te antwoorden. Je spreekt voor jezelf, dus niet 'we vinden allemaal'. Je houdt het kort. En dit gesprek hoeft niets op te lossen — dat is geen falen, dat is de opzet. Wie het voorwerp vasthoudt, praat; de rest luistert. Eerste ronde, iedereen één keer."
Nabespreken
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een spelletje. Kies twee of drie vragen; ze hoeven niet allemaal.
- Wat neem je mee uit dit gesprek?
- Wat hoorde je dat je niet had verwacht?
- Wat is er veranderd doordat we het hebben uitgesproken?
Wat er mis kan gaan
De groep wil per se tot een oplossing komen.
Herhaal de afspraak: dit gesprek hoeft niets op te lossen. Bij onderwerpen waar geen oplossing voor is, is dat een opluchting zodra mensen het geloven.
Iemand houdt het voorwerp te lang vast.
De afspraak 'houd het kort' vooraf maken en er één keer luchtig naar verwijzen. Het voorwerp zelf reguleert daarna vanzelf.
Het blijft oppervlakkig in ronde 1.
Dat is normaal. Ronde 2 is waar het gebeurt, omdat mensen dan op elkaar reageren. Sla die dus nooit over.
Variaties
- Wissel na de tweede ronde van tafel, zodat ideeën zich verspreiden.
In de klas
Geschikt voor groep 6 t/m 8
Goed bij klassengesprekken over gevoelige onderwerpen. Het voorwerp — een steen, een knuffel — helpt leerlingen enorm bij het beurten verdelen.
Past hier ook bij
De beste samenvatting
Vier samenvattingen naast elkaar, en de groep kiest de beste — en leert daarmee wat een goede is.
Dialoogkaart
Een kaart die het gesprek leidt, zodat er geen gespreksleider nodig is.
Dilemmagesprek
Een verhaal zonder goed antwoord — en een groep die merkt dat ze het oneens is met zichzelf.
Praktijkervaringen & Facilitatietips
Ervaringen en aanbevelingen van trainers, docenten en facilitators die deze werkvorm hebben ingezet.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?